Nagra tinh hoa của máy móc
Ngày đăng: 28/10/2022 08:43 PM
Sản xuất 1972 mà giá lúc đó là 20.000 trump thật khủng khiếp.
Máy cối portable vì sao lại đắt?! by Vu Huy Hoang Bui
Hẳn có nhiều bác đặt câu hỏi là có quái gì mấy cái máy ranh ranh to bằng tờ A4, không chạy nổi băng 10" mà giá thì toàn trăm triệu, khiếp lên được ấy nhỉ!
Trong khi Akai 747 long lanh chạy 2 chiều đẹp là thế lại có mấy chục, chưa kể có cả DBX rồi 2 tracks 4 tracks, đồng hồ VU to hoành tráng luôn...
Tôi, một người yêu dòng máy portable (nhỏ gọn) đã và đang chơi 1 số dòng máy be bé như Uher 4400/4200, Nagra các đời, Stellavox SP7/SP8 hay Telefunken M36, Sony TC-5550 vv...vv... xin thưa rằng, tinh hoa của mọi loại máy móc đều nằm ở kích thước của nó cả.
Thật vậy, máy càng nhỏ, chất xám càng lớn.
Không như những chiếc máy master kềnh càng danh tiếng như C37, A820 hay Otari MX, Tascam Atr-60 rồi A80 và rất nhiều máy khác nữa. Máy portable chủ yếu dùng để thu âm hiện trường (thâu âm hòa nhạc trực tiếp, quay phim, phỏng vấn, quan trắc...) máy portable phải đáp ứng những yêu cầu khắt khe hơn rất nhiều.
Kích thước phải nhỏ, trọng lượng phải nhẹ, chất lượng bản ghi phải cao nhất có thể, linh kiện phải thật tốt để hoạt động bền bỉ và ổn định trong mọi điều kiện. Chưa hết, phải tiêu hao năng lượng ít nhất có thể.
1 chiếc Stellavox SP8 lúc thâu âm chỉ ăn khoảng 200mAh. 1 lố pin 15 viên AA có thể giúp máy hoạt động liên tục 10 tiếng đồng hồ. Ngài Kostas Metaxas (nguyên kỹ sư của Stellavox) người sáng lập ra hãng Metaxas & Sins với những chiếc máy băng cối có giá từ 100.000€ trở lên đã nói: "1 cặp mic tốt như Neumanns và 1 chiếc SP8, thế là đủ". Ông đã ghi hàng trăm bản thâu âu nhạc cổ điển chỉ với 2-3 thiết bị tối giản như vậy. Và chất lượng các bản ghi đều ở mức tuyệt hảo.
Những chiếc Nagra IV-S hay Telefunken M36, Stellavox SP8, nặng từ 3-5kg đều chỉ dùng có 1 motor (để tiết kiệm không gian và năng lượng), truyền động bằng dây cua roa nhưng wow&flute thì nhỏ ở mức tối thiểu, thường chỉ khoảng 0.05% ngay cả khi máy được đeo trong túi bên sườn khi tác nghiệp. Tức là thông số tương đương với những máy A80 nặng tới hơn 100kg vận hành bởi 3 motor kềnh càng.
Hơn thế nữa, những chiếc máy cối nhỏ gọn đều được trang bị những linh kiện tốt nhất có thể. Nagra có tape guide bằng Ruby (giảm thiểu ma sát - không hệ máy nào có), Stellavox dùng đầu từ của Bogen hoặc Nortronics có chất lượng rất cao, M36 dùng đầu từ "bướm" tương đương với model master M21 nổi danh, Uher 4200/4400 cũng sử dụng toàn đầu từ của Bogen.
Tôi đã gặp nhiều máy portable cổ, như Nagra III (từ 1965) hay SP7 (từ 1971), Nagra IV-S (1975) đáng ngạc nhiên là đầu từ của những máy này còn rất tốt, hiếm khi bị mòn. Trong khi đầu từ của Studer/Revox thì ít khi còn trong tình trạng nguyên bản, hầu hết là bị mài dẹt đi.
Đừng nói rằng do máy Studer dùng nhiều nên nhanh mòn hơn bởi theo thông số hãng thì dòng đầu từ bền nhất của Studer là 318 serie (đầu từ siêu cứng - Diamond coated - phủ kim cương) thì cũng chỉ dùng được hơn 10.000-15.000h, với 317 thì dưới 10.000h (phải relap sau 5000h hoạt động) còn 316 thì chỉ được có 6000h (relap sau 3000h).
Bên cạnh đó, máy portable cũng rất linh hoạt trong vận hành. Máy master thường chỉ 2 hoặc 3 tốc độ là nhiều. Trong khi đó, máy portable tuy bé mà phải gánh tới 3 hoặc 4 tốc độ. Như Uher từ 15/16 tới 7 1/2 ips, Nagra IV-SJ có tốc độ siêu chậm 1.5ips tới 15ips. Đặc biệt hơn cả là Stellavox SP7, SP8 hoạt động từ 3 1/2 đến tận 30ips!!!!
Vâng, 30ips trên 1 chiếc máy nặng có 3.4kg. Motor máy SP8 khỏe đến nỗi có thể vận hành ngon lành với băng 12". Trong khi B67, nặng 40kg - một máy bán chuyên lại "bó tay" với kích cỡ băng này, nó chỉ chơi được băng 10" (mở rộng lên 10,5" với B67 MKII).
Rồi thì kết nối cũng phải đa dạng. Cứ lôi mấy cái máy be bé ra mà xem. Nào là line in, line out, 2 jack XLR cho mic, thêm cả nguồn Phantom từ 12-48v, thậm chí xuất balance cũng có luôn. Nói chung là ăn chơi đủ món.
Tuy máy portable có yêu cầu bảo dưỡng thường xuyên do điều kiện vận hành không được tiêu chuẩn như máy master đặt trong studio. Chiếc SP8 của tôi (xuất xứ từ đài truyền hình Thụy Điển), cứ 2 năm lại được service 1 lần (tem service dán đầy máy). Nhưng các máy master của đài phát thanh thậm chí yêu cầu cân chỉnh chỉ sau có 1000h phát.
Nhiều người cho rằng máy bé phải rẻ. Điều đó đúng với đồ dân dụng. Nhưng cứ động đến đồ studio thì máy nào cũng đắt cả. Vẫn theo ông Kostas Metaxas đã nói rằng: "When I purchased my Stellavox SM8 and TD9 in 1986, they cost ~ $50K ‐ the price of a suburban house in Melbourne, Australia. The same house today is ~ $1million"
Tạm dịch: khi tôi mua chiếc Stellavox SM8 (phiên bản cao cấp nhất của SP8 với đầu từ 2 tracks rộng - như "bướm" của Studer) và TD9 năm 1986, nó khoảng 50 nghìn $, tương đương 1 ngôi nhà Men Bơn, Úc. Giờ ngôi nhà đó có giá cả triệu đô!!!
Máy portable luôn đắt. 1 chiếc Nagra IV-S với đầy đủ phụ kiện có giá gần 20 ngàn $ vào những năm 1975.
Do đó, thật dễ hiểu khi những chiếc máy đó vẫn còn "đắt" cho tới tận ngày nay.